Necip Asım Yazıksız
Necip Asım Yazıksız (1861–1935), Osmanlı’nın son döneminden Cumhuriyet’in kuruluşuna uzanan süreçte, Türk tarihi ve dili üzerine yaptığı temel araştırmalarla modern Türkoloji çalışmalarının Türkiye’deki en önemli öncülerinden biri olmuştur. Kilis’te başlayan yaşamını askeri eğitimle İstanbul’da sürdüren ve Kuleli Askerî İdadisi ile Mekteb-i Harbiye’den mezun olan Yazıksız, askerlik hizmetinin yanı sıra hayatını Türk kültürü, dili ve tarihini bilimsel bir temelde incelemeye adamıştır. Avrupa’daki doğubilim çevreleri tarafından çalışmaları yakından takip edilen ve Paris’teki Société Asiatique üyeliği gibi uluslararası başarılar elde eden Necip Asım, İstanbul Darülfünunu’nda Türkoloji bölümünün kurucusu ve Türk Dili Tarihi kürsüsünün ilk profesörü olarak akademik tarihimize geçmiştir. Türkçe’nin sadeleşmesi ve Türk tarihinin Osmanlı merkezli anlatıdan kurtarılıp kökenlerine indirilmesi hususunda büyük gayret gösteren Necip Asım, “Türk” kelimesinin yazımında “vav” harfini kullanarak milli kimliğin ifadesine dair önemli bir sembolik adım atmış, Orhun Yazıtları ve Atebetü’l-Hakāyık gibi temel eserleri ilim dünyasına tanıtmıştır. Türk Derneği ve Türk Yurdu Cemiyeti gibi milli kurumların kuruculuğunu üstlenen, Osmanlı Tarihi’nin yazımı için oluşturulan encümenlerde kritik görevler alan ve Cumhuriyet döneminde Erzurum milletvekili olarak Meclis’te hizmet veren Yazıksız; 40’tan fazla eseri, çevirileri ve makaleleriyle “Türk tarihi müellifi” kimliğini gururla taşımış, hayatı boyunca hem orduda hem de bilim kürsülerinde Türkçülük ülküsünün sarsılmaz bir savunucusu olmuştur.
