Ekonomi & Siyaset BilimiKitapÖne Çıkanlar

İnsan ve Herkes (José Ortega y Gasset) Kitap Alıntıları

1883-1955 yılları arasında yaşayan İspanyol filozof, denemeci ve yazar  José Ortega y Gasset; İspanya’nın kültürel ve edebi rönesansını büyük ölçüde etkileyen isimlerden biridir. Çok sayıda makalede yer alan fikirleri, bir kaç aydın nesil üzerinde, büyük tesirlere sahip olan Ortega Gasset’in “İnsan ve Herkes” adıyla Türkçeye çevrilen kitabından 19 alıntı derledik. İyi okumalar.

1- Aydın İnsanın Görevi

“Gerçek aydının görevi pohpohlamak ya da yüceltmek değildir, çarpık gördüğüne karşı çıkmak ve düzeltmektir; dolayısıyla yazgısı çetin, sert, hatta korkunçtur.”

2- Aydın Keşfettiklerini Bildirendir

“Aydın pek verimli olan yalnızlığının içinde keşfettiği şeyi başkalarına bildirmek durumundadır, kendi çölsü yaşamından, insanlara kendi yalnızlıklarını haykırmalıdır. Aydın olmanın özü çölde haykıran ses olmaktır.”

3- Her Fikir Yanlış Yorumlanmaya Açıktır

“Kuşkusuz her fikir -en doğru fikir bile- yanlış yorumlanmaya açıktır; hiç kuşkusuz, her fikir tehlikelidir: bunu çaresiz resmen ve bir kez kabullenmeliyiz, ama şunu da eklemeliyiz ki gizli bir riziko olan bu tehlike, fikirlere özgü değildir; insanın yapıp ettiği herşeyde, ama eksiksiz herşeyde görülen özelliktir. Bu yüzden insanın varlığının tehlike’den başka bir şey olmadığını söyledim. İnsan hep uçurumların arasında yürür; istese de istemese de, en sahici zorunluluğu dengesini korumaktır.”

4- Her Yeni Anda Öncekinden Farklıyızdır

“Yaşam değişimdir; her yeni anda daha önce olduğumuzdan farklıyızdır, dolayısıyla asla değişmez bir kesinlikle kendi kendimiz olamayız. Ancak ölüm, yeni bir değişikliğin önünü alınca, insanı bir daha değişmeyecek bir kesinlikle kendi kendisine dönüştürür, onu sonsuza değin hareketsiz bir figür yapar; demek oluyor ki onu değişimden kurtarır ve sonsuzlaştırır.”

5- Aydınlandıkça Yeni Sorunları Algılarız

“Derinine düşünmek sorunların arasında bir rota tutturup gitmektir, gemiciliktir, öyle gidedururken, sorunların çoğunu aydınlatırız. Her sorunun ardından, kıyıları daha çekici, daha esinleyici bir başka sorun görünür gözümüze. Kuşkusuz çaba ister, sebat ister, pruvayı rüzgâra karşı çevirerek altetmek gerekir sorunları, ama yeni kıyılara ulaşmaktan daha büyük bir zevk de yoktur, hatta Camoens’in dediği gibi “daha önce hiçbir gemicin’in dolaşmadığı denizlerde” rota tutturmak bile başlı başına değer. Eğer bana bir dikkat kredisi açacak olursanız, size şimdiden pırıl pırıl doğa görünümlerini müjdeliyor, takımadalar vadediyorum.”

6- Fikirler Dünyanın Hiç Bir Yerinde Değildir

“Fikirler dünyanın hiçbir yerinde bulunmamak gibi pek tuhaf bir konuma sahiptirler, her yerin dışındadırlar; biz simgesel olarak onlara kafamızın içinde barınak tanırız, tıpkı Homeros’un Yunanlılarının onları yüreğe, Homeros öncesi insanların da diyaframa ya da karaciğere yerleştirdikleri gibi. Fikirlere reva gördüğümüz tüm bu simgesel konut değişikliklerinin ortak yanı, hep bir iç organa yerleştirilmeleridir; bir iç organa, yani her ne kadar bedenin içi salt görece bir içerisi ise de, yine de bedenin en derinine yakıştırılmışlardır. Böylelikle, fikirlerin salt dışsallık olan uzamın hiçbir noktasında bulunmadıkları, dış dünya karşısında, dünyada bulunmayan bir başka dünya oluşturdukları kuşkumuzu maddeleşmiş bir anlatımla -başkası elimizden gelmediğine göre- dile getiririz: bizim iç dünyamızı yani.”

7- “İç dünyasına stratejik çekilme yapmadıkça, düşünce nöbette beklemedikçe, insan yaşamı olanaksızdır.”

8- “İnsan geçici olarak kendisini dış dünyadan sıyırmak, benliğine dalıp dinlenmek ayrıcalığından yararlanıyorsa bu, çabasıyla, uğraşıyla, fikirleriyle, dış dünyadaki şeyleri etkilemeyi, değiştirmeyi ve çevresinde hep sınırlı, ama hep -ya da hemen hemen hep- artan bir güvenlik payı yaratmayı başardığındandır.”

9- “Yaşam sürekli bir yol kavşağı, sürekli kararsızlıktır.”

10- “Ufuk dünyanın gözler önünde bulunan kısmıyla örtülü kısmı arasındaki sınır çizgisidir.”

11- “Hep bir şeyler yapmak, bir şeyler yapar olmak durumdayız, çünkü bize verilen bu yaşam yapılıp tamamlanmış olarak verilmedi, içimizden her biri, kendi yaşamını yapılandırmak zorunda.”

12- “İnsan bilim yapar, sabreder, çiftliğini yönetir, şiir yazar, siyaset yapar, iş çevirir, yolculuk eder, sevişir, hasılı bir alay şey yapar, umut eder, kendine zaman tanır ve hepsinden fazla, hayal kurar.”

13- “İnsanoğlunun varlığının kökten yalnızlığı, gerçekte kendisinden başka şey bulunmamasından değildir. Tam tersine: Kendisinden başka koskoca bir evren vardır, tüm içindekilerle birlikte. Yani sonsuz şeyler vardır, ama onların ortasında İnsan, kökten gerçekliğinde, yalnızdır, onlarla yapayalnızdır ve o şeylerin arasında diğer insan varlıkları da olduğuna göre, onlarla birlikte yalnızdır.”

14- “Ruhun aynası olan gözler, bize öteki hakkında en fazla ipucu veren şeydir, çünkü bakışlar gibi içeriden gelen pek az şey vardır. Baktığı şeyin ne olduğunu ve nasıl baktığını görürüz. Bakışlar yalnız içeriden gelmekle kalmaz, hangi derinlikten baktığını da görürüz.”

15- “İnsan kendisi ile çevresinin toplamıdır.”

16- “Düşünmek insanın kendi kendisiyle konuşmasıdır, dolayısıyla da kendi kendisini yanlış anlaması ve içinden çıkılmaz bir kördüğüme saplanma tehlikesiyle yüz yüze gelmesidir.”

17- “Herkes aklını yitirmiş durumda olduğundan, sonuçta herkes akıllıymış gibi görünüyor.”

18- “Yaşam ile kültür, eylem yapmak ile tefekküre dalmak arasındaki gerçek ilişkiyi böylece tersine çevirmek, son yüz yılda -dolayısıyla bundan çok az bir süre öncesine değin fıkir, kitap ve sanat yapıtlarında tam bir üretim fazlalığına yol açtı, gerçek bir kültür enflasyonu yaşandı. Şakacıktan -“izm”lere hiç güvenim yok çünkü“kültür kapitalizmi” diye adlandırabileceğimiz, Bizantinizm’in modern görünümü olan bir şeyin içine düştük. Tüketime hizmet etmek, günümüz insanının gereksindiği ve özümseyebileceği gerekli fıkirleri sunmak yerine, üretmiş olmak için ürettik. Ve, kapitalizmde hep olduğu üzere, pazar doydu, bunalım başladı.”

19- “Gelin öyleyse, bir kez daha berrak fikirler aramaya çıkalım. Yeni gerçekler aramaya.”


(Bu içerik, Turkau'nun editöryal politikalarını, genel görüş ve ilkelerini yansıtmayabilir.)

Alıntı İçerikler

Basılı olarak veya Facebook, Twitter, Instagram, Linkedin, Reddit, Ekşi Sözlük, Academia vb. ağlarda paylaşılan bilgilendirici içerikler...

Bir Yorum

  1. Bir tane de ben ekleyeyim:

    “Fikir sahibi olmadıkça insan gibi yaşayamayız. Yapıp ettiğimiz her şey fikirlere bağlıdır; ve yaşamak dediğimiz şunu ya da bunu yapmaktan başka şey değildir.” (Ortega Y Gasset, Üniversitenin Misyonu)

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.

Diğer İçerikler:

Başa dön tuşu