Yusuf Has Hacip
Türk İslam edebiyatının ilk manzum siyasetnamesi ve Türk düşünce tarihinin temel taşlarından biri olan Kutadgu Bilig’in müellifi Yusuf Has Hacib (yaklaşık 1018-1077), 11. yüzyıl Karahanlılar devrinde yetişmiş seçkin bir düşünür, bürokrat ve şairdir. Kaşgar merkezli bir ilmî gelenek içerisinde mükemmel bir eğitim aldığı anlaşılan ve devrin hükümdarı tarafından “haciblik” unvanıyla onurlandırılan müellif, 1070 yılında tamamladığı 6645 beyitlik abidevî eseriyle devlet yönetimi, bireysel erdemler, adalet ve toplumsal düzen arasındaki ilişkiyi alegorik bir kurguyla işlemiştir. Eserinde “Adalet”, “Saadet”, “Akıl” ve “Akıbet” kavramlarını dört ana karakter üzerinden sembolize ederek, ideal bir devlet düzeninin ancak bilgi ve ahlak temelinde yükselen adaletli bir hukuk anlayışıyla mümkün olabileceğini savunan Yusuf Has Hacib, Türkçenin bir bilim ve edebiyat dili olarak imkânlarını göstermiş; hem devlet adamlarına yönetim sanatı üzerine stratejik bir kılavuz sunmuş hem de bireyin dünyevi ve uhrevi huzuruna dair evrensel bir etik öğretisi inşa etmiştir.
