Küresel Güney Nedir?
Küresel Güney ve Küresel Kuzey Kavramları
“Küresel Güney” terimi, 1950’lerde ortaya çıkmış ve zamanla uluslararası siyaset ve ekonomi literatüründe önemli bir yer edinmiştir. Amerikalı yazar, akademisyen ve politikacı Carl Oglesby, ABD’nin Küresel Güney üzerindeki etkisini ele aldığı yorumlarıyla bu kavramın modern siyasi söylemde kullanılmasına öncülük eden isimlerden biri olarak kabul edilir.
Küresel Kuzey-Güney ayrımı, ekvator boyunca sabit bir çizgiyle yapılan coğrafi bir bölünmeyi değil; ekonomik, sosyal ve politik açıdan dünya üzerindeki en zengin ve en yoksul bölgeleri ayıran esnek bir sınırı ifade eder. Bu bağlamda, gelişmiş ülkeler genellikle Küresel Kuzey (Kuzey Amerika, Avrupa, Asya ve Okyanusya’nın belirli bölgeleri) olarak tanımlanırken; Küresel Güney ise Afrika, Latin Amerika, Asya ve Orta Doğu’nun gelişmekte olan kısımlarını kapsayan bir terim olarak kullanılmaktadır.
1 Küresel Güney’in Tanımları
- Afrika, Latin Amerika, Asya ve Orta Doğu’da ekonomik ve sosyal kalkınma düzeyi daha düşük bölgeleri ifade eder.
- Geçmişte “Üçüncü Dünya” veya “gelişmekte olan ülkeler” olarak adlandırılan ülkeleri kapsar.
- Latin Amerika, Orta Doğu, Sahra Altı Afrika ve Güney Asya’daki düşük gelirli ülkeleri tanımlayan ekonomik bir kavramdır.
2 Küresel Güney’in Alternatif İsimleri
Bu kavram yerine bazen farklı ifadeler de kullanılmaktadır: Az Gelişmiş Dünya, Gelişmekte Olan Ülkeler, Çoğunluk Dünyası, Batı Dışı Dünya, Yoksul Dünya, Güney, Üçüncü Dünya ve Gelişmemiş Dünya.
3 Küresel Güney Kavramının Dinamik Yapısı
Küresel Güney kavramı, coğrafi sınırlamalara bağlı olmayan ve değişken bir yapı sergileyen bir terimdir. Bir ülke veya bölge, ekonomik ve sosyal gelişimini artırarak Küresel Kuzey’in bir parçası haline gelebilir. Öte yandan, gelişmiş ülkeler içinde bile Küresel Güney’e benzer ekonomik ve sosyal koşullarda yaşayan topluluklar bulunmaktadır.
Uluslararası ilişkilerde, “En Az Gelişmiş Ülkeler” veya “Gelişmekte Olan Ülkeler” gibi terimlerle karşılaştırıldığında “Küresel Güney” ifadesi daha kapsayıcı ve yaygın bir şekilde kullanılmaktadır. Pek çok sosyal bilimci, bu terimin sadece ekonomik ve gelişimsel ayrımları değil, aynı zamanda Küresel Kuzey ve Güney arasındaki jeopolitik çıkarları, kültürel farklılıkları ve ilişkileri yeniden değerlendirmek için önemli bir araç olduğunu savunmaktadır.
4 Küresel Güney Haritaları
2000’li yıllara girilirken küresel güney ve küresel kuzey ayrımı haritası (altta)
Yararlanılan Kaynaklar:
- https://www.worldatlas.com/articles/what-is-the-global-south.html
- https://globalsouthstudies.as.virginia.edu/what-is-global-south
- https://www.igi-global.com/dictionary/a-new-colorful-pathway-chosen/62929
