Hüseyinzade Ali Turan

Azerbaycan doğumlu bir doktor, yazar ve ressam olan Hüseyinzade Ali Turan (1864-1940), erken yaşta kaybettiği ailesinin ardından dedesi tarafından yetiştirilmiş, Petersburg Üniversitesi’ndeki fen eğitiminin yanı sıra Türkoloji alanında kendini geliştirerek Türkçülük fikriyatının en önemli kurucu isimlerinden biri haline gelmiştir. Rusya’daki kariyer fırsatlarını reddederek “tüm Türklerin anavatanı” kabul ettiği İstanbul’a yerleşen ve Askeri Tıbbiye’den mezun olup hekimlik yapan Hüseyinzade, Ziya Gökalp gibi isimlerin fikir dünyasının şekillenmesinde “büyük bir öğretmen” olarak derin izler bırakmıştır. Osmanlı-Yunan Savaşı’nda tabip yüzbaşı olarak görev yapan, akademik çalışmalarının yanı sıra Kaspi, Hayat ve Füyuzat gibi yayınlarla Azerbaycan’da Türkçülük şuurunu ateşleyen Hüseyinzade; İkinci Meşrutiyet sonrası İstanbul’a dönerek İttihat ve Terakki bünyesinde faaliyet göstermiş, Türk Ocağı ve Türk Yurdu gibi kurumlarda kritik görevler üstlenmiştir. 1918 yılında bağımsızlığını kazanan Azerbaycan’a dönen ve yaşamı boyunca Türk dünyasının kültürel ve siyasi birliği ülküsü için mücadele eden Hüseyinzade Ali Turan, Türk fikir tarihinde Turancılık ve Türkçülük akımlarının entelektüel mimarlarından biri olarak kabul edilmektedir.