Sadri Maksudi Arsal
Sadri Maksudi Arsal (1878–1957), Tataristan’ın Taşsu köyünde başlayan ve akademik derinliği ile siyasi kararlılığı birleştiren yaşamı boyunca Türk dünyasının özgürlüğü, modernleşmesi ve hukuki temellerinin inşası için mücadele vermiş, XX. yüzyıl Türkçülük düşüncesinin en önemli mimarlarından biri olmuştur. Rusya’daki siyasi faaliyetleri ve 1917’de kurulan İç Rusya ve Sibirya Türk-Tatar Muhtariyeti’ndeki liderlik rolünün ardından, Bolşevik baskısıyla geldiği Avrupa’dan Mustafa Kemal Atatürk’ün daveti üzerine Türkiye’ye yerleşerek akademik ve siyasi kariyerinde yeni bir sayfa açmıştır. Ankara Hukuk Fakültesi’nin kurucu hocalarından biri olarak Türkiye’de hukuk eğitimine disiplinli bir yön veren Arsal, Türk Dili ve Türk Tarihi kurumlarının kuruluş sürecinde kritik bir rol oynamış, “Türk Hukuku Tarihi” disiplinini dünyada ilk kez kuran isim olarak akademiye paha biçilemez katkılarda bulunmuştur. TBMM’de milletvekili olarak görev yapmış, Türk Dili İçin gibi eserleriyle Atatürk’ün dil reformuna entelektüel destek sağlamış ve Milliyet Duygusunun Sosyolojik Esasları adlı çalışmasıyla milliyetçilik kuramını sistemleştirmiştir. Tolstoy’un “Akıllı Tatar Çocuğu” olarak nitelendirdiği, diplomat Adile Ayda’nın babası olan Arsal, hem bir devlet adamı hem de bir bilim insanı olarak, Türk milletinin çağdaş uygarlık düzeyine ulaşması yolunda ilmî ve siyasi mirasıyla derin izler bırakmıştır.
