Mehmed Emin Resulzade
Mehmet Emin Resulzade (1884–1955), Azerbaycan’ın bağımsızlık mücadelesinin en önemli önderi, Türkçülük fikir dünyasının temel taşlarından biri ve “Bir kere yükselen bayrak bir daha inmez” vecizesiyle milli bilinci ebedileştirmiş büyük bir devlet adamıdır. Bakû’da doğan ve hayatını Türk dünyasının kurtuluşu ile hürriyetine adayan Resulzade, erken yaşlarda başladığı matbuat hayatında hem Çarlık Rusya’sının baskılarına karşı direnmiş hem de Bolşevik ihtilali sonrasında milli istiklalin tek kurtuluş yolu olduğunu savunarak Sultan Galiyev gibi isimlerden ayrılan “tam bağımsızlık” çizgisini temsil etmiştir. 1911’de İstanbul’a gelerek Türk Yurdu ve Türk Ocağı gibi kurumlarda Ziya Gökalp gibi fikir adamlarıyla yürüttüğü çalışmalar sayesinde Türkçülük ideolojisini sistemleştirmiş, 1918 yılında Müsavat Partisi önderliğinde kurulan Azerbaycan Cumhuriyeti’nin Milli Şura başkanı olarak bağımsızlığı dünyaya ilan etmiştir. 1920’de Bolşevik işgaliyle Azerbaycan’ın bağımsızlığını yitirmesinin ardından tutuklanan, Stalin’in şahsi müdahalesiyle serbest kalıp sürgüne giden ve nihayetinde Türkiye’ye yerleşerek davasını Ankara’da sürdüren Resulzade, hem bir siyasetçi hem de bir fikir mimarı olarak Türk dünyasının birliği ve Azerbaycan’ın istiklali için verdiği mücadeleyle tarihteki müstesna yerini almıştır.
